Gå til hovedinnhold

Eg er ein annan

 

Endeleg kom dag tre, fire og fem i Septologien til Jon Fosse. Boka Eg er ein annan. Nummer to av tre. Den første heiter Det andre namnet og eg skreiv om den i fjor. Då var vi med i dei to første dagane opp mot jul. No er det dei tre neste dagane unnagjort. Boka Eg er ein annan er unnagjort. 
Eg sit igjen med tankar om at når dei to siste dagane kjem, så må eg lese dei alle tre i lag. Det er noko suggererande over bøkene. Dei gjentar det same samstundes som det er endringar. Vi blir kjent med Asle som barn, ungdom, vaksen, gamal... Asle er to og ein . Guro er to og ein. Nokre får er bare ein. Foreldra, Åsleik, Beyer. Heile tida dei to vegane Asle kan gå /har gått. Den eine Asle går det gale for. Alkoholisert og sjuk. Den eine Guro slit òg. Den andre kjenner vi bare som Systera førebels. 

Asle har mange trekk som liknar på forfattaren. Kanskje dette er ei form for sjølvbiografi?

Fosse skriv utan punktum, men med mange komma. Han hoppar i tid midt i ei forteljing. Det kan høyrast rotete, men ein kjem fort inn i det. Det er som puls og hjarterytme. Du er i rytmen. Samstundes som du les sakte for å la orda synke. Kva stod det her? Forstod eg det?

...Gud ikkje er allmektig, han er mektig igjennom si avmakt, det er Gud der han som Jesus Kristus heng i si avmakt som gjev makt, som gjev allmakt, for æva, ja Gud, er avmakt og ikkje makt, tenkjer eg, i alle fall tenkjer Ales det slik, tenkjer eg og tenkjer at kanskje er det berre tome tankar, men eg tenkjer det no slik, at det er avmakta som gjev allmakt, men kva eg tenkjer og ikkje tenkjer det har lite og inkje å seia, tenkjer eg...

I Brenner intervjuet i NRK (sjå lenke lenger nede) seier Fosse at han ikkje kan seie stort om Gud. Ateistane veit så mykje om Gud, så mykje at dei kan seie at dei ikkje trur på han. Men Fosse kjenner at han ikkje kan seie så mykje om Gud og om han trur på han. Det spørs vel heller om Gud trur på han. Men Asle i boka, han er innom Gud og tru, stadig vekk. Det krev noko av meg som lesar. Å leite bak orda. Forstå.

.. Gud løyner seg heile tida, ja det er som om han syner seg med å løyna seg, i livet, i tinga, i det som er, ja sjølvsagt også i eit målarstykke, og kanskje er det slik at di meir Gud løyner seg di meir syner han seg, og omvendt, ja di meir han syner seg, eller vert synt fram, vert påstått å vere slik eller slik, di meir løyner han seg, tenkjer eg, ja at Gud openberrar seg igjennom å løyne seg, og det er i den løyndomen Gud er, i Guds løyndom, at eg kam gløyma og gøyma meg sjølv, og berre der, tenkjer eg, og dette er ikkje til å skjøna,....

På slutten lovar Asle å bli med Systera til Åsleik og feire jul. Det fører samstundes til angst. Han reiser seg frå middagsbordet heime hjå Åsleik og dreg heim. Og der sluttar vi.

Kvar kveld sluttar med Ave Maria og meditativ bøn. Inn og utpust. Eg tar meg i å bli med på pusten. Litteraturen er som eit musikkstykke. Vi har eit hovudtema, det dukkar opp undertema, hovudtemaet kjem tilbake, så eit nytt undertema... osb.... Det bølgjer att og fram.

Og no må eg vente til hausten 2021..  Eg trur at Jon Fosse vil stå igjen som den største norske forfattaren mi vår tid. Dette er STOR litteratur!

Hans Olav Brenner og NRK med eit godt program om Jon Fosse (2019) 

NRK Bokprogrammet: Grottebuaren (med Siss Vik) (2013)

Kommentarer

Tine sa…
For en flott omtale! Jeg har lest begge bøkene, var litt skremt etter den første, men den har krpøet innpå meg, frem til denne her kom. Nå gleder jeg meg til tredje og siste bok, neste gang en gang.
God nyttår Aud!
Aud Venke sa…
Godt nytt år til deg òg. Og takk. Eg syns han piner oss veldig med å la oss vente til september

Populære innlegg

Mammutbøker 2021- har du lyst på kjøpetips?

  Før i tida var Mammutsalet store greier. Ein måtte stille tidleg for å få tak i dei beste. Helst bestille på førehand. Ikkje same køa no. Men her kan ein finne nokre perler. Ser det blei ei liste med ønsker då eg bladde gjennom katalogen. Så spørs det om eg greier å sette kjøpegrenser for meg sjølv.... Det var òg ein del bøker eg har lese og som eg har blogga om. Fleire av likte eg så godt at eg deler gjerne tipset om du ikkje alt har lese dei. eg har lenka til blogginnlegget. H. Torvund: Livsfylde   Den som inte ändrar sig, blir en annan.    Undertittelen er betraktningar frå ei nysgjerrig sjel. Og det får han fram. Eg koste meg med tekstane. Løp og kjøp! Tor Åge Bringsværd: Mens jeg har dere her. Det er lettere å hoppe etter Wirkola enn å dø etter Per Fugelli Om å bli gamal . Le godt og kjenn deg igjen Bjørn Eidsvåg: Tru og trass   Både trass og tru.   Eidsvåg sine ord om oppvekst, tru, trass og tvil.  Notto R. Thelle: Stillheten og skriket. Stillheten og skriket. Tanker om tro og

Eit år med Kolbein Falkeid

  Då landet stengte ned 13.mars 2020, var det noko i meg som meinte at eg trengte ein mann som har sjøsprøyt i rynkene, vind frå alle kantar i håret og havblikk. Ein sjøulk som hadde vore på havsens botn og i himlane høge. Eg la Kolbein Falkeid på spisebordet. Og begynte på ei reise gjennom nærmare 50 år med dikt. Ei reise som gav meg tankar og bilete på eige liv. Dikta er ekte, fulle av erfaring, til tider dyrekjøpt erfaring. Dei syng i meg og dei synk i meg. Dei er lyse. Dei er mørke. Og dei har gitt dagane mine, særleg frukostane, dette rare året ein god tyngde og eit ekstra lys. Frå Horisontene: Nei, jeg snakker ikke om erobring, men om ferden, den forpliktende ferden inn i alt som er. For alle ting har horisonter. Mennesket, kjærligheten, hverdagene. Men også de minste ting. Det er større innbyrdes avstand mellom atomene i en vanndråpe enn mellom stjernene i universet.  Dikt som seier dei rette orda om venskap, dikta "Det er langt mellom venner" og "Bølgelengde&quo

Det brenner en ild - Ingeborg Refling Hagen

Tidleg på 1980-talet var eg invitert til førestillinga: "Den engelsk Los" av Henrik Wergeland i eit privathus på Billingstad i Asker. Eg sat der med munnen open og lytta til ei framføring med så sterk innleving og så inderleg framføring at eg blei mållaus. Kva var det dei såg og som eg bare ante? I november 2020 kom det ut ei bok om Ingeborg Refling Hagen. Den har fleire artikkelforfattarar. Vi møter livet på Hedmark tidleg på 1900-talet. Vi møter ei ung forfattar som ser kva som skjer i Italia og Spania. Ei som prøver å vekke folk her heime til å sjå kva som skjer i Europa. Engasjementet som kjem til å bli meir og meir glødande. Artikkelen til Simen Ekern "Det er vi som står vakt om Europa" tar for seg dette og kanskje er det han skriv like aktuelt i dag:  Det er mulig å hevde at det hadde vært vanskelig å vite hva Mussolini hadde tenkt å gjøre med Italia - hvor langt han ville gå - også fordi han hele tiden selv vekslet mellom ulike scenarier og grader av parlamen

Storinkvisitoren - kva skal mennesket med fridom?

I lesegruppa les vi Brødrene Karamasov av Fjodor M. Dostojevskij for tida. Denne veka har vi lese Ivan sitt poem. " Legenden om Storinkvisitoren " (lenka er til Nasjonalbiblioteket. Brødrene Karamasov er omsett av Olaf Broch. Legenden startar på s 271). Tenkte det var greit med ei lenke i tilfelle de ikkje hadde boka i heimen. Den nyaste utgåva er omsett av Geir Kjetsaa. Men den er ikkje klar for fri nedlasting frå Nasjonalbiblioteket enno. For dei som leitar fram i bokhylla: Teksten er kapittel 5 i fjerde del. For å oppsummere det eg har lese både i Brødrene Karamasov, i andre bøker og sortere litt eigne tankar, skriv eg ned det som surrar rundt akkurat no. Og 1.mai er kanskje ikkje den dummaste dagen å skrive om det frie mennesket på? To av brødrene Karamasov, Ivan og Aljosja, samtalar om Gud, om å akseptere han for så å avvise han. Om det vonde i verda. Kor er Gud i alt dette? Ivan ser på seg som ateist. Aljosja er munk. Så fortel Ivan legenden om storinkvisitoren.

Stillheten og skriket. Tanker om tro og eksistens

Notto Thelle er ein klok mann eg gjerne lyttar til. Boka Stillheten og skriket kom ut i år. Det er ei lita bok sjølv om ho er på 230 sider. Formatet gjer at ho er lett å ta med seg i veska. Lett å plukke opp, lese litt og tenkje meir. I starten av boka viser han til den stoiske keisaren og filosofen Marcus Aurelius  (121-180 e.Kr) som skreiv den vesle boka Meditationes (Stille ettertanker). På norsk har boka fått tittelen Til meg selv. Den stille ettertanken er det han søker. Vi startar livet med eit skrik. Stilla og suset frå mor sin mage er over. Mellom skriket og stilla leitar vi resten av livet etter ord og tankar. Vi snakkar, lyttar. Kanskje den verkelege samtalen byrjar når siste ordet er sagt? Kan vi lære oss å fornemme lyden av ei harpe utan strengar? Har det moderne livet tatt frå oss stilla og ettertanken? Hiv vi oss over mobilen straks det er ein pause? Greier vi å lese konsentrert over lang tid utan å la oss forstyrre? Kor lenge kan eg sjå på fjorden og la tankane van