Gå til hovedinnhold

Innlegg

Viser innlegg fra 2020

Eg er ein annan

  Endeleg kom dag tre, fire og fem i Septologien til Jon Fosse. Boka Eg er ein annan . Nummer to av tre. Den første heiter Det andre namnet  og eg skreiv om den i fjor. Då var vi med i dei to første dagane opp mot jul. No er det dei tre neste dagane unnagjort. Boka  Eg er ein annan  er unnagjort.  Eg sit igjen med tankar om at når dei to siste dagane kjem, så må eg lese dei alle tre i lag. Det er noko suggererande over bøkene. Dei gjentar det same samstundes som det er endringar. Vi blir kjent med Asle som barn, ungdom, vaksen, gamal... Asle er to og ein . Guro er to og ein. Nokre får er bare ein. Foreldra, Åsleik, Beyer. Heile tida dei to vegane Asle kan gå /har gått. Den eine Asle går det gale for. Alkoholisert og sjuk. Den eine Guro slit òg. Den andre kjenner vi bare som Systera førebels.  Asle har mange trekk som liknar på forfattaren. Kanskje dette er ei form for sjølvbiografi? Fosse skriv utan punktum, men med mange komma. Han hoppar i tid midt i ei forteljing. Det kan høyrast ro

Stjerneteikn, pentagram, seriemordarar og private problem.

  Sist eg bestilte ei bok på Kindle for å få ho den dagen ho blei utgitt, var i 2018. Det var bok nummer fire om privatdetektivane Cormaran Strike og Robin Ellacott - Lethal White  (Hvit død)- 15.september 2020 kom altså den 5.boka om Strike og Robin. Eg og kindlen min var klar. Det viste seg å vere nærmare 1000 sider på til tider ganske så frodig engelsk. Ei utfordring. Det er nok detaljar i historia eg går glipp av, men eg får med meg nok til spenning og glede. Etter fire bøker med Robin og Strike gleda eg meg veldig til å treffe dei igjen. Ville dei greie å finne ut av det med kvarandre? Strike har eksen sin som kan kunsten å dukke opp. Robin skal gjennom ei skilsmisse der eksen vil hemne seg. Strike er ikkje akkurat den som fortel kva han tenkjer på og Robin vil ikkje trenge seg på.  Denne gongen skal dei løyse ei forsvinning som er 40 år gamal. Margot Bamborough var ein ung lege i St John. Ei dag går ho ut av legekontoret for å møte ei veninne på ein pub. Ho møter aldri opp og ing

På vandring, lengtande og samstundes vitande. Patti Smith.

Patti Smith segla forbi syttiårsdagen sin (30.12.2016) og inn i det nye året med konfetti opp til anklane. Men før det må ho gjennom Apens år 2016. Det er dette året verda blir merkelegare og merkelegare. USA, fridomslandet for mange, vel ein ny president. Ikkje akkurat ein Patti Smith ønska seg. Vi andre er vel framleis litt mållause til det som skjer. Mista verda USA? Men så var det apens år, altså namnet på året etter kinesisk astrologi. Og Patti Smith. Eg innrømmer at eg ikkje er så vandrande innan punkrock så ho var ukjend for meg. Heilt til eg for nokre år sidan såg ho på tv. Trur det var Skavlan. Eg blei fascinert. For ei kvinne! Eg fann Sanka ull og blei dregen inn i landskap mellom draum og kvardag. Seinare fekk eg M.Train i gåve fordi boka hadde fått gjevaren til å tenke på meg. Då las eg på ein ny måte og tenkte på Patti Smith på ein annan måte. Eg fann musikken. Her var det noko som gjorde meg lyttande. Eg har lese Just Kids, ei bok eg ikkje har blogga om, men det skal eg

Åh, desse lesande og fiskande islendingane!

 Eg blir litt mo i knea av desse litterære islendingane. Her dreg dei på fiske med Dante i sekken. Fell i stavar over eit dikt midt i fileteringa og samstundes er livet så innvikla å finne ut av. "Fiskene har ingen føtter" og "Omtrent på størrelse med universet" er to bøker om Ari, livet i dag, forfedrane og formødrene hans. Begge er samla i boka "Romanene om Keflavik"  Eg har lese fleire bøker av Jón Kalman Stefánsson ( Gutten , Sommerlys og så kommer natten , Historien om Ásta ) og det er stor lesefryd kvar gong. Det var desse romanane òg. Eg flytta til Keflavik i tankane ein periode. Drog på fiske, var fortvila med med kvinnene som såg at fisket åt opp draumane. Samstundes som fisket var så viktig for den unge nasjonen. Sjansen til å greie seg sjølv, trass alt. Og eg heia på desse unge mennene med draumar og dikt i seg. I Keflavik hadde amerikanarane militærbase. Det var eit svik å jobbe der, samstundes som det òg var ein draum om fridom der. På basen h

Alt er unyttigt undtagen vor Skjælven - Suzanne Brøgger om livet, kjærleiken, Kierkegaard og Løve.

Suzanne Brøgger sette ein støkkar i dette 19 år gamle gudsordet frå landet då ho som lesehest fann boka  Creme Fraiche i 1979/1980.   Forfattaren storma inn i verda mi med ei forteljing om ei kvinne med store draumar og vågale handlingar. Her drøymte ikkje bare. Her var det venskap, svik, erotikk og leiting etter lykke. Nesten i det meste laget for denne unge kvinna. Brøgger skreiv annleis. Det var ikkje ein roman og heller ikkje direkte sjølbiografi. Det var fascinerande. Og det var altså litt nifst at nokon levde slik.  I dag er det mange som skriv med tydeleg utgangspunkt i eige liv, men den måten å utlevere seg på var ikkje kvardagskost då dei første bøkene hennar kom ut på 1970-talet. I februar 2020 var eg på Sølvberget i Stavanger og lytta til samtalen mellom Suzanne Brøgger og Alf van der Hagen om den siste boka. Det blei ein inspirerande kveld der dei var innom så mykje spennande at eg bare måtte kjøpe boka og lese meir. For å starte med formatet. Alf van der Hagen kan kunsten

Barndom - denne dommen vi alle tar med oss.

Dette er ikkje ein tekst om ei bok, men tankar rundt fleire. Temaet er barndom.   Barndommen tar vi med oss. Kanskje dei åra som pregar oss aller mest. Alle har vi vore barn og alle har vi med oss sigrar og nederlag frå barndommen. Nokre har opplevd det som ei tid der dei blei sterke og klar for livet, andre ei tid full av kjensla av nederlag. Noko dei sloss med kvar dag framleis. Det rare er at dei same opplevingane kan vere siger og nederlag. Det du kjente at gjorde deg sterk, gjorde søster di meir sår. Det som var stor smerte for deg, var bare eit lite blaff for bror din. Vi manglar skalet. Alt treff rett inn i sjel og sinn. Nokre seier dei hugsar ingenting. Andre hugsar altfor mykje. Nokre kan aldri tilgje, andre vel å leggje barndommen bak seg og gå vidare. Vi har så mange måtar å overleve desse viktigaste åra på. Og ingen av oss er like.  Det er studier om eldstebarnet og ansvarskjensla. Om han i midten som må slåss både oppover og nedover. Om attpåklatten som blir forkjæla. Om..

Frøken Island - lengsel, litteratur og draum

Det er 1942 og vulkanen Hekla vaknar til liv. På Island får ei lita jenta namnet Hekla. Far er opptatt av vulkanar og ord. I 1963 er Hekla 21 år og reiser til Reykjavik. På bussen les ho Ulysses på engelsk. Med ordboka til hjelp. Herren ved sida av kommenterer at det er interessant at ei så vakker kvinne les utanlandsk litteratur, men han kan tilby henne noko betre. Ho er så vakker at han kan få henne med i frøken Island konkurransen. Sjølvsagt kjem ho til  å vinne og får reise til utlandet. Hekla takkar nei, men denne karen gjev seg ikkje så fort. Han har teft for vakre damer utan ektemenn. - Hun ødela garnet, sa bonden som hadde satt ut garnet. Jeg satte det ut for å få ørret, og garnmaskene var ikke laget for å fange en dikterinne Hekla har to bestevener. Ísey som har gifta seg, fått barn og veit korleis heile livet kjem til å bli. Ho drøymer om å skrive, men veit det at det er mor, husmor og kone ho skal vere. Ho visste kva som var forventa av henne i samfunnet.  Jón John som er ho

Eit eg som er større enn meg?

Eigentleg les eg ei heilt anna bok, men via den hamna eg borti denne boka med eit utval av Stein Mehren (1935-2017) sine essay. Mange kjenner Mehren som lyrikar og ikkje essayisten. Då har du interessante timar framfor deg. Det essayet eg fann fram til, er "I eksil i min egen tid. Skisser til en roman jeg aldri vil skrive." (2004). Det er det første i boka Her har du mitt liv Mehren fortel om ein barndom som " var en lang rekke lysende øyeblikk avbrutt av forferdelige kriser" . Då han var vel 3 år hengte faren seg. Vi får glimt av kva det skapte i forfattaren i diktet "Far, din dødslengsel" Mor var ei blanding av nærleik og avstand. Ho ville eige barnet og samstundes sende det bort. Mehren får godt fram kampen for å bli fri slekta og samstundes kjenne at det var ein illusjon. "En slekt er en dør som går i vranglås i oss, akkurat idet vi skal stikke av." Vi får vite om samanbrot, utfordringar med å gjere ferdig studier, halde på arbeid o

Eit år med Elena Ferrante

Elena Ferrante er ein forfattar eg les med glede. Denne gongen er det spalter frå "The Guardian" som er blitt til ei bok. I eit år skreiv ho helgespalte i avisa. Det kan vere farleg å samle korte tekstar som var meint for helgelesing i avisa til ei eiga bok. Eg begynte på boka som om eg begynte på ein roman, men fann fort ut at dette er ein liten skatt som eg hadde lyst til å kose meg med. Altså las eg ein eller to spalter, tok ein liten pause og så las eg litt til. Det gjorde at tekstane fekk vekse aleine. Her er det refleksjon rundt venskap. Er det naudsynt med besteveninne? Blir ikkje det gradering av venskap? Hugsar eg det som skjedde i barndommen eller lurer fotoet meg til å tru det? Det skjøre parforholdet. Om å skrive. Einsemda ved å gå frå ein fest. Språkleg nasjonalisme. Dei ufordragelege. Forteljingar om kjønn. Å vere mor. Osb. Mange tema og mange lesegleder! Heile 51! Ekstra nyting er språket til omsetjaren, Kristin Sørsdal Noko er heilt sant: Ein tekst e

Taushet

Vi skulle ingen stad. Vi hadde all verdas tid. Eg skulle lese. Lese mykje i all den fritida eg fekk. Eg las mindre enn vanleg. Eg reagerte på andre måtar enn eg trudde. Det var vanskeleg å konsentrere seg. I den tida begynte eg på "Taushet", den sterke romanen til Shusaku Endo. Det tok tid og gjorde til tider vondt. Vi er i 1660. Ein portugisisk jesuittprest har bestemt seg for å trasse alle åtvaringar og reise til Japan for å vere prest og misjonær for dei kristne der. Japan har stengt grensa for utlendingar. Dei kristne blir forfulgt og torturert på den mest spekulative måte. Men Sebatião Rodrigues er idealist og sterk i trua. Han er den rette til å hjelpe den undertrykte kristne minoriteten. Han kjenner seg mest som ein Jesus på veg for å hjelpe dei trengande. Han greier å kome seg inn i landet og møter dei undertrykte. Med seg på lasset er Judas. Frå å vere den overbeviste, blir han meir og meir tvilande. Kor er Gud i all denne ondskapen? Han ber. Han tryglar. Me

Pesten av Camus

  I 1947 kom Albert Camus med boka Pesten. Den skildrar ein algerisk by, Oran, som blir isolert fordi det er pest i byen.  Det heile startar med at det døyr rotter i mengder og så byrjar menneska å bli sjuke. Feber, byller, pusteproblem osb. Hovudpersonane er legen Rieux, Grand byråkraten som leitar etter dei rette orda, den framande Tarrou, journalisten Rambert og Cottard, mannen som har ei lyssky fortid. Kva skjer med menneske som blir isolert frå andre og får bare vere i byen? Det kjem ikkje tog eller båtar inn. Det er vakt rundt byportane. Og blir ein i familien sjuk, hamnar du i tillegg i karantene og kan ikkje gå ut blant folk. Rundt deg døyr menneska som fluer. Legane kjemper for harde livet, men det manglar vaksine og det dei bestiller utanfrå, kjem ikkje når dei treng det, Nokre menneske blømer i dette intense livet, andre blir deprimerte. Nokre trur det må vere ei straff frå Gud, andre at det er slik livet kan vere. Nokre gjer ein innsats for å kjempe i mot spredningen, andre

Aldri blir døden den same

Denne nydelege boka av Jon Fosse er todelt. Dei første 16 sidene handlar om at eit barn, som skal heite Johannes, og bli fiskar, blir født. Resten av boka handlar om at ein gamal mann, som heiter Johannes og har vore fiskar, døyr. Og dei sidene gjev oss eit anna bilete på døden. Dette biletet møter vi i fleire av bøkene, men eg har ikkje lese det så, kanskje det er feil å seie det slik, men det er så vakkert. Så ekte og for meg truverdig. Havet blir heilagt. Havet det uendelege som bare er. Kanskje er havet eit ekstra sterkt bilete for oss som lever ved havet. Som har stått ved havkanten og sett det uendelege. Drøymt oss ut, sett kor små vi er og kor sterkt havet er. Johannes opplever at det ein spesiell dag. Han møter bestekompisen, Peter igjen. Tenkjer i to sekund at det er rart for Peter er vel død? Men han blir meir opptatt av korleis Peter ser ut på håret. Han treng eit klipp og dei to har klippa kvarandre gjennom eit langt liv. Han syns Peter gjer rare ting, men han er med

Den som inte ändrar sig, blir en annan

Overskrifta er frå G. Ågren. I mørkaste vinteren byrja eg på to bøker samstundes. To bøker eg måtte ta inn over meg sakte. Tygge innhalde og la orda synke inn i meg. Bøkene er ulike, men på kvar sin måte svingte dei innom kvarandre og gjorde at eg likte å saktelese dei saman. Begge bøkene er slike som eg må lese med blyanten i handa. Helge Torvund: Livsfylde Betraktningar frå ei nysgjerrig sjel. Boka fekk eg i gåve og den har ei  filosoFISK helsing på første side. Og eg smilte tilbake til filosoFISKEN og var klar. Dei fleste tekstane er tidlegare publisert i Klassekampen. Eit barn er nysgjerrig, men forsvinn det nysgjerrige sinnet på veg mot vaksen alder? Korleis skal vi halde nysgjerrigheita i live? I første kapittel siterer Torvund frå J. K. Stefánssons roman Sommerlys og så kommer natten. "... Gamle sagn forteller at mennesket ikke må se på Gud, for det blir dets bane, noe lignende gjelder nok det vi søker etter - selve det å søke etter meningen, et endelig resulta

Olive - igjen.

Kan det bli for mykje Olive i livet? Jack, Olive sin andre ektefelle, lurer litt på det, men konkluderer med at han treng ei Olive i livet. Men Olive er ei du lett både kan stikke deg på, få sår av, men òg bli synleg saman med. No er ho blitt gamal og har sitt å stri med. I romjula 2018 kom eg tilfeldig over både forfattaren Elizabeth Strout og boka Olive Kitteridge. Mattelæraren som slit med dei sosiale kodene. Les gjerne kommentaren til den første boka: Olive Kitteridge - ein heil landsby . Eg blei glad i Olive. Og eg blei frustrert over Olive. Ho gjorde så mykje dumt, når ho eigentleg meinte det godt. Det var så lite filter i henne, og ho var ikkje akkurat ei som prøvde å gjere folk til lags. Ho ville bare vere sann og hadde sitt syn på det meste. Eg hadde ikkje lyst å slutte med Olive då siste side dukka opp. Forfattaren var tydlegvis ikkje ferdig med henne, ho heller. Så i slutten av 2019 kom "Olive, again". Boka startar kort tid etter at den andre slutta. Olive er

Januar - å lytte eller lese?

Januar var reise, jobbe, reise, jobbe.... Eg bestemte meg for å prøve Storytel sidan det blei lange flyturar, venting og kanskje problem med å sovne om kvelden etter travle dagar. Det blei ei litt overraskande oppleving. Det starta med Tore Renberg som sjølv leste boka si VI SES I MORGEN . Renberg les godt. Eg koser meg. Flyturen går fort og eg sovnar om kvelden med smil om munnen. Men når eg no skal tenke på boka, hugsar eg lite namn, mest bare stemning og sidan eg er kjent i området dette foregår ser eg for meg både skogen, Gosen og blokkene. Eg likte boka, men er usikker på om eg kjem til å lese dei som følgjer etter. Den neste eg skulle lytte til var Ken Follett: STORMENS TID del 1. Det er Nils Ole Oftebro som les. No sakna eg ei bok. Det var kjekt nok å høyre, men det blei så mange detaljar som eg måtte lytte meg gjennom og som eg nok hadde juksa litt med i ei bok. Eg tok meg i å tenkje på andre ting, blei opptatt av noko eg såg rundt meg. Men eg sovna fort av lesinga, både p

Alle har eit forhold til jula - julefortellingar

Då eg hadde kjøpt meg kindle måtte eg teste ut korleis eg skulle bestille bøker på norsk. Ei av dei på tilbod var "Julefortellinger". Eg var ikkje så opptatt av å lese boka, bare å laste den ned. Jula 2019 tok eg meg tid til å lese tekstane. Det var ei blanda oppleving. Hjå nokre er koblinga til jul kanskje litt tynn. Boka startar med Harstad si einsame historie frå Jæren. Stille, ekte og trist. Men det er er håp. Rottehistoria til Anne B. Ragde er lun med lang hale og mykje einsemd. Flatland tar tak i jula og saknet etter den som er borte. Brown skildrar òg einsemd og møte mellom menneska. Mellom linene i Hagerup sin varme juletekst ligg det noko sårt. Jansson si herlege Mummihistorie er til å fryde seg over kvar jul. Bjørnstad fortel om det å vere glad i nokon utan at det blir noko av det. Tolstoj sin skomakar er ein klassikar som held seg gjennom tida. Lindell gjev oss litt førjulskrim. Undset sin historie var både trist og vakker. Om barn og forståing. Prøysen

Det andre namnet - ei sakte lesing av Jon Fosse

Kva gjer ein når har lyst til å lese ei bok ein reknar med kan bli ei utfordring? Jo, ein spør på facebook om andre vil lese saman med seg. Det viste det seg at fleire ville lese "Det andre namner" av Jon Fosse. Dette er dei to første bøkene i septologien Jon Fosse har planlagt. Vi starta 1. november og var stort sett ferdig då desember var omme. Vi las ca 50 sider i veka. Det er ikkje avsnitt og kapittel i boka så sidene blei tilfeldige. Teksten driv seg heile tida framover utan punktum, men med mange komma. Store bokatavar dukka det bare opp ved namn, Mannen, Systera, Kvinna, Gud, Asle, Guro, Ales osb. I starten tenkte eg at eg trengte ei namnekart for kor høyrte dei heime desse folka med dei same namna? Men etter kvart forstod eg og det gjorde ingenting om dei heitte det same. kanskje det var dei same folka? Kanskje ikkje? Vi møter målarkunstnaren Asle som bur i Dylgja. Han er vi inne i hovudet til. Her er tankar og draumar både bakover og framover i tid. Så høyrer