Gå til hovedinnhold

Innlegg

Viser innlegg fra 2018

Romjulstankar

Eg ser dei hastar vidare. Jula er over. No noko nytt. Og her sit eg. I romjula og lurer på om dei veit ka dei har kasta ut på vegen mot det nye året. Romjul. Den beste juletida. Då ein kan finne ro. La jula synke inn. Ingen krav. Bare vere i jula. Sit her, ser lysa på treet brenne ned og undrar meg.  Har lese Knausgård sitt essay frå 2010: "Nåde". Tenkjer på pater Pollestad. Han meinte at moderne romanar er uinteressante. Menneska er så grunne, det er ikkje res onans i dei. Jaja pater, tenkte eg. Det er fordi frå eldre litteratur er det bare kvalitetslitteraturen igjen. Du slepp å lese mykje svada mellom kvar skatt slik som ein må med nyare litteratur. Men eg blei sitjande og tenkje på ka det er med dei skattane som har overlevd tida. Så las eg "Nåde". Knausgård er tydeleg på at det må vere noko meir enn kjøt og blod i ein tekst. Tilgjeving. Nåde. Han skil mellom seg sjølv, som ikkje trur, og forfattaren Knausgård. "Det vi har glemt, er Kristus, det uhør

Skifta Gud meining?

1968. Dette året som står der og mange meiner det var eit skille i vesten. Ho var i starten av skolegangen, forfattarane var i starten på vaksenlivet. Ho levde eit kvardagsliv i lusekofte i ei bygd sørvest i landet. Dei var studentar og opplevde vindane frå verda utanfor. I bygda hennar var det bedehus og mykje som var synd. For dei som ikkje var fødd inn i reglane og forventningane på bedehuset, var det til tider høge og uforståelege murar. Dei blei aldri kristelege nok. Ho kjente at lufta til tider var vanskeleg å puste i, men ho ville så gjerne vere ein del av dette fellesskapet. Ho hadde blitt kristen på ein sommarleir og meinte alvor. På slutten av 1970-talet og utover 1980-talet var det dei mest ytterleggåande kristne som fekk mediedekning, Knudsen og Nessa, Hans Bratterud (Oslo fullevangeliske kirke), Guds Lam Kirke og fleire. Ganske forvirrande og nifst for ei landsens jente som hadde flytta til storbyen. Ho høyrte om djevelutdriving på vestlandet, besøkte Oase-rørsla, m

Hjertet er en ensom jeger

 Denne boka er frå  1940 og handlinga er frå sørstatane i USA Tittelen på boka har nynna inni meg meir enn ein gong. For ein tittel! Vi møter den homofile Singer, ein døvstum mann, som alle får eit behov for å lufte sitt einsame hjarte til. Dei opplever i blikket og dei tause tilbakemeldingane at dei blir forstått. At dei får lufte ut det som pressar på og som ingen andre forstår. I huset der Singer er leigebuar, bur Mick, ei jente som drøymer musikk. Drøymer om å skape musikk. Det er nokre nydelege avsnitt der musikken blir ein del av henne og ho er musikk. Ein dag har Singer skaffa seg radio for at ho skal få lytte til Bach, Beethoven og dei andre. Rommet til Singer blir hennar pustehol. Mick er nok den som liknar mest på forfattaren. Så har vi Biff som er kaféeigar og som observerer alt og alle. Vi møter den urolege alkoholikaren. Og den svarte legen som prøver å overbevise dei andre svarte om at dei må reise seg og  stå opp for rasen. Han arbeider døgnet rundt for å vere t

Uroens bok - det moderne mennesket

Uroens bok av Bernardo Soares er det ikkje lett å skrive om. Det er eigentleg ikkje ei bok. Det er notater og dagbøker. Kapitla verkar av og til heilt uavhengig av kvarandre i skriveform, men samstundes heng dei tett saman. Eg blei overraska kor godt ein mann fødd i 1888 og død i 1935 kjente tida vi lever i no. Og kjente meg. Pessoa brukte heteronymer og kalte forfattaren av boka Bernardo Soares. Soares arbeider på eit rekneskapskontor, bur aleine og lever heile livet sitt i nokre få gater i Lisboa. Notata som er blitt denne boka, er sett saman etter Pessoas død. Undervegs medan eg las Uroens bok høyrte eg eit utdrag frå NRK (2010) om boka. Mellom anna blir Tomas Espedal intervjua. Boka kom på norsk for første gong i 1997. Det var på tide, meinte Espedal. Pessoa er boka ein venta på. Er det brev/essay/prosastykke? Dette er ei moderne bok. Undervegs i lesinga blir eg veldig einig med Espedal. Dette er ikkje ei bok ein les frå start til slutt og er ferdig med det. Denne b

Småsøtt på Guernsey

Eg likte tittelen "Guernsey forening for litteratur og potetskrellpai." Opptil fleire meinte dette var ei knallgod bok som eg burde lese. Eg burde kanskje lytte til fordomane mine ved synet av framsida. Men eg vil jo ikkje vere så full av fordommar, så eg las boka. Idéen er eigentleg veldig god. Guernsey er ein av Kanaløyene som tilhøyrer den britiske krona. Ho blei invadert av tyskarane under krigen. Kjente seg svikta av Storbritannia. Dette visste eg lite om så i utgangspunktet var det mykje å lære her. Boka tar for seg ein periode i 1946. Forfattaren lar ulike stemmer fortelje. Vi skal oppleve krigen frå deira blikk.  Men gjer eg eigentleg det? Opplever eg krigen sin kvardag gjennom breva. Eller opplever eg meir den sjarmerande utanfrå i alt? Tja. Brevskriving er ikkje eit nytt romangrep. Det kunne blitt eit godt grep. Men. Ja, det er eit stort men. Dette blei lettvint. Det var tragiske lagnader utan at eg tok dei inn over meg. Personane var søte og sjarmerande, men

Lethal White. Strike og Ellacott er tilbake

Ok då, så er eg svak for Cormoran Strike og Robin Ellacott. Så svak at eg syntes eg hadde venta lenge nok på bok nummer fire. Altså måtte eg bare ha ho den dagen ho kom ut. På engelsk. Det blei for lenge å vente på den norske utgåva. Eg forhåndsbestilte på Amazon. For første gong. Og der fekk eg ein liten julekveld då boka låg på kindlen min på rett dag. Etter det har eg meldt meg ut når eg kunne. Så vidt hugsa å gå av toget på rett stasjon. Lese medan middagen gjorde seg klar. Hatt boka som sengelektyre og vore glad for at kindleappen på mobilen synkroniserer seg med kindlen. Alle ledige augneblink har vore saman med Strike og Robin. No pustar eg ut. Forfattaren Robert Galbraith er eigentleg ei kvinne og heiter J.K. Rowling. Heilt rett. Forfattaren av Harry Potter bøkene. Forteljargleda hennar er like stor og av og til like ordrik som hjå Harry Potter. Dei tre første bøkene: Når gjøken galer, Silkeormen og Ondskapens kall er meir voldelege enn eg opplevde denne. Plottet i denn

Skummande hav, bier, storkapitalen og Hebridane

Eg måtte ein tur til Hebridane igjen. Heldigvis er det skikkeleg haust ute. Når vinden ruskar i trea, er det tid for spenning. Mange kjenner Peter May sine bøker om Fin Macload. Ein spennande triologi med alt du vil ha av krim, frustrasjon, sorg og glede. Du kan lese om bøkene  her . Denne gongen skriv Peter May like godt, men Fin får bare ein setning i boka. Vi er framleis på Hebridane, det er kokande hav og utilgjengelege øyer.  Det er skremmande sterke krefter i havet. Det er oppkast. Har du vore redd på sjøen ein gong, kjenner du redsla kome krypande. Vi er så små, reine pinneveden, viss sjøen har bestemt seg. Og har du ikkje opplevd det, er det fare for at du vil kjenne det kome krypande likevel. Boka startar med at ein mann står på på stranda på øya Harris. Han veit ikkje kven han er, han er våt til skinnet. Ei eldre kvinne kjenner han igjen og viser han vegen mot huset. Der blir han møtt av hunden. Brått seier han namnet på hunden. Altså hugsar han det. Men kve

Kvifor skriv eg? Spør Patti Smith

 Eg skreiv for eit par dagar sidan at eg måtte ha med meg bøker som ikkje trengte djup konsentrajon på den reisa eg skulle på. Altså måtte eg legge igjen ei av dei eg las i. Den boka som eg ikkje kunne ta med meg, ei heller lese kjapt gjennom dei siste sidene før eg drog, var Patti Smith si bok "Om å skrive". Denne boka må lesast sakte og med både hjerne og hjarte. Ho stiller spørsmålet "Kvifor skriv eg?" Vi får bli med henne frå den første setninga i boka: På ein eller annan måte, medan eg leita etter noko anna, kom eg over...... Og så bygg ho vidare på tankane som kom i gang ut frå det ho fann. Vi blir kjent med korleis sinnet hennar fungerer. Vi går rundt i Paris. Møter både levande og døde. Ho grublar over det å drøyme. Ho fotograferer. Ho les. Ho ser film. Og så byrjar ho å skrive på toget frå Paris til Sète. Lagnaden har ei hand, men er ikkje handa.  Så får vi forteljinga. "Inderlegheit". Vi kjenner igjen brotstykke frå vandringa i sinn

K2 og Patricia - krim frå den tida då alt gjekk litt saktare

Hans Olav Lahlum , for mange kjent som sjakk-kommentator, skriv bøker i høgt tempo. I 2010 skreiv han den første kriminalromanen med K2 og Patricia i hovudrolla. Etter det har det jamnleg kome bøker om desse to. 2010: Menneskefluene 2011: Satelittmenneskene 2012: Katalysatormordet 2012: De fem fyrstikkene 2013: Kamelonmenneskene 2014: Maurtuemordene 2015: Haimennesket 2016: Sporvekslingsmordet 2018: Isbjørngåten Litt tilfeldig kom eg over "Menneskefluene" for nokre år sidan på ebokbib. Eg blei fort glad i denne formen for krim. Vi er tilbake til slutten av 60-talet og sklir etterkvart over i 70-talet. Det er tida då vi hadde grå telefon i gangen og vi sendte brev i posten. Det fantes til og med menn som brukte hatt og var skeptisk til å trille barnevogn og lage mat. Alt gjekk saktare og det gjer det i kriminalromanen til Lahlum òg. Politimannen Kolbjørn Kristiansen, K2, og den unge skarptenkande veninna, Patricia, ventar på telefonar, et middag i hus med stuepiker

Det store i det små

Eg starta litt undrande på boka om Klingsor. Kva var det Lindgren ville med denne sære typen? Men så var det noko der under. Ein kjærleik til denne sære, middelmådige, mislukka kunstnaren kraup inn under huden.  Torgny Lindgren  får verkeleg fortalt om det middelmådige så det blir stort. Vi møter ein sær ung mann frå ei bygd nord i Sverige. Han finn eit glas som Gamleklingsor har gløymt igjen i skogen. Det er skeivt, men det har nok vore beint ein gong, meiner Klingsor. Sidan stubben den stod på var skeiv hadde glaset blitt skeivt for å rette seg opp og bli beint på eit skeivt underlag. Dette er utgangspunktet for Klingsor. Han studerer glaset. Byrjar male det. Og etterkvart andre gjenstandar. Men bare gjenstandar. Stilleben. Han byrjar på korrespondansekurs i teikning og måling. Etter kvart blir korrespondansen mellom læraren, Fanny, og eleven meir enn bare korte kommentarar om kunsten. Ingen trodde at det skulle bli noe spesielt av ham. Og ville noen innerst inne bli noe spe

Skotøyet til Mankell

Som så mange andre, syns eg at Henning Mankell og Kurt Wallander er to som høyrer saman. Dei har til og med redda ein eksamen for meg, Eller rettare sagt, eg burde lese data, men las "Brandvägg" og brukte boka for alt ho var verd på eksamen. I mange år tenkte eg at eg var ferdig med Mankell og Wallander. Eg gav bort bøkene. Trengte meir plass i hylla. Men så dukka både Italienske sko og  Svenske gummistøvler   opp. Den første 12 år forsinka og den siste kom ut i 2015, det året forfattaren døydde. Veit ikkje heilt kvifor eg hadde oversett den første. Kankje var det mangelen på Wallander? Kven veit. I alle fall fann eg begge i ei billigbod i 2018 og tenkte at dei skulle eg sjå nærmare på. Eg var spent. Mankell utan Wallander og krim. Koss vil det vere? I Italienske sko møter vi den pensjonerte legen og isbadaren Fredrik Welin. Han bur aleine på ei avsidesliggjande øy. Hit har han rømt etter at han har gjort ein stor feil i jobbsamanheng. Han dreg sin veg i staden

Kvelande kjærleik

Kva er det med Elena Ferrante? Eg starta med Napolikvartetten. Dei blei lese i ein periode då eg ikkje blogga om bøker. Bøkene fenga meg sterkt. Sjølv om oppvekst i Napoli ikkje er den same som i ei bygd i Noreg, så er det slektskap i barndom og oppvekst. Det å finne seg sjølv, våge å gå ut av forventa rollar og ikkje vere trygg i dei nye rollane ein går inn i. Alltid utanfor. "Kvelande kjærleik" er debutboka til Ferrante. Den kom ut i 1992. Ho blei omsett til bokmål i 1994 med tittelen "Hjemreise". Og no i 2018 i omsetjing av Kristin Sørsdal. Boka startar slik: Mor mi drukna natt til 23.mai, på fødselsdagen min, i havet rett utanfor ein stad dei kallar Spaccavento, nokre få kilometer frå Minturno. Ho blir funnen i strandkanten bare iført ein eksklusiv bh. Dette er så ulikt den mora som sparte, reparerte og sydde om alle kler. Delia og søstrene deltek i gravferda. Faren, som mora har vore separert frå i 20 år, kjem ikkje. Systrene dreg tilbake til sine li

Den moderne familien fengde ikkje heilt

Etter å ha lese triologien til Helga Flatland "Bli hvis du kan. reis hvis du må" hadde eg nok skyhøge forventningar til "En moderne familie". På vaskeseddelen stod det at mor og far vel å skilje seg i ein alder av 70 år. Ungane er ikkje like førebudde på eit slikt oppbrot. Dette i seg sjølv var spennande nok for meg. Så eg gledde meg alt på første sida. Men. Idéen var god. Dei vaksne ungane ulike. Ho som hadde mann og barn og var prototypen på vellukka. Eller kanskje heller meir den som sleit med å gjere det rette, det samfunnet forventa av henne.Ho som hadde alt unntatt mann og barn. Og han som var den som trudde på fri kjærleik. Ja, og så mor og far då. Prosjektet ekteskap var brukt opp. Dei var ferdige. I alle fall på utsida. I seg sjølv ei spennande vinkling. Eg reknar med at vi er nokre som veit om meir enn eit par som kanskje skulle tenkt seg om ein gong til. Foreldra forsvinn i forteljinga til dei tre barna. Dumt. Flatland bruker same grep som i triol

Kjærlighetens førti bud

Elif Shafak er tyrkisk forfattar og var ukjent for meg. Sjølve tittelen er av typen som eg lett går forbi når eg går på leit etter nye bøker. Men denne var det eit klokt menneske som tipsa om så eg oversåg tittelen. Det frista jo med 1200-talet, sufiar, poeten Rumi og litt moderne tid blanda saman. Vi blir kjent med ei husmor på 40. Busett i USA. Opptatt av å lage god mat, ha ein pen heim og ha familien under kontroll. Tenninga mellom ho og mannen er omtrent borte, men det er naturleg meiner ho, etter 3 barn og mange års ekteskap. På jakt etter ny jobb får ho i oppdrag å vere konsulent på ei bok av ein ukjent forfattar. Boka, “Skjønn blasfemi” , handlar om 1200-talet. Den store skriftlærde muslimen Rumi møter dervisjen Shams av Tabriz. Dei held til i Konya i Tyrkia. Dette fører til at Rumi endrar seg. Læra han no stod for for baserte seg på at kjærleiken er universet si hovudkraft. Tilhengarane hans grunnla Mevlevi-ordenen. Den er òg kjent som dei dansane dervisjane. Ved å

Framtidshåp, ungdom, fanatisme og fortviling

Den spanske borgarkrigen har fått sine forteljingar før. Til dømes frå Ernst Hemingway (Klokkene ringer for deg). Det som gjer denne historia så god er at vi får møte borgarkrigen gjennom blikket til forfattaren Bernanos og blikket til ei ung kvinne. Vi møter gode menneske på alle sider av konflikten. Og vi møter brutaliteten. Guernica av Picasso Og bak der ligg òg kritikken mot resten av Europa. Hitler og Mussolini støtta den nasjonalistiske sida. Andre såg på og inngjekk avtalar med kuppmakaren Franco. Det som er best for kapitalismen, er jo best for oss…. Republikanarane hadde kommunistane på si side og dei er alltid farlegare enn brunfarga konservatisme. Georges Bernanos, gamlemor og borgarkrigen i Spania. Det blir det verkeleg ei god historie av i boka "Ikke gråte". “ I Faderens, Sønnens og Den hellige ånds navn og med skinnende bispering på sin ærverdige hånd peker Hans nåde erkebiskopen av Palma ut de vrange fattigfolkene for hevnerne. Det er Georges Ber

Lyset bak øynene - vi nærmar oss det moderne Finland

"Lyset bak øynene" er den andre boka til Tommi Kinnunen. Den første boka, Der fire veier møtes, lar oss møte ein familie i ei lita bygd nær grensa mot Sovjetunionen, nord i Finland. Det er ei spennande slektskrønike som strekker seg frå slutten av 1800-talet til rundt 1990. I bok nummer 2 blir vi betre kjent med den blinde Helena. Ho blei som barn sendt vekk for å gå på blindeskole. Einsemda hennar og kampen for å greie seg sjølv, blir godt skildra. Helena er sterk og tøff og svak og fortvila. Alltid blikk på seg. Alltid nokon som gjer henne mindre enn ho er. Som trur at mister du ein sans, har du nok mista deler av hjernen og må handsamast deretter. Den andre vi blir godt kjent med, var yngstemann og oldebarn av jordmor Maria i den første boka. No går han frå ungdom og til godt vaksen mann. Med sine løyndommar. Å vere annleis er ikkje lett på bygda, då er det lettare å pusten i byen. Slik mange framleis kjenner det. Her finn ein fleire som seg sjølv og kan leve meir an

Hjernen er død, men hjarta lever.

  Hva skal vi gjøre, Nikolaj? Begrave de døde og reparere de levende   Sitatet henta frå Platonov og er altså tittelen på boka til Maylis de Kerangal. Simon Limbres søv. Hjarta kviler. Snart skal han utfordre dei største bølgene saman med to vener. Denne dagen blir den siste i Simon sitt liv. Sterkt skada hamnar han på sjukehuset og det blir fort oppdaga at han er hjernedød. Hjarta arbeider vidare, andre organ fungerer framleis. Simon sitt hjarta blir hovudpersonen i denne boka. Språket er pulserande. Lange setningar flyt over sidene. Innimellom dukkar dei korte opp. Blodet som strøymer igjennom? Hjarta som slår? Den første legen vi møter, er opptatt av forskjellen mellom hjernedød og hjartedød og kva for ein revolusjon det var for dei levande ein treng å reparere. Vi får innblikk i korleis dei legane som endra synet på døden tenkte. Foredraget i 1959.Vi møter sjukepleiaren som skal stelle Simon og som kjem på jobb etter ei heller sømnlaus natt der hjarta hennar hadde gjort