Gå til hovedinnhold

Kvifor skriv eg? Spør Patti Smith

 Eg skreiv for eit par dagar sidan at eg måtte ha med meg bøker som ikkje trengte djup konsentrajon på den reisa eg skulle på. Altså måtte eg legge igjen ei av dei eg las i.

Den boka som eg ikkje kunne ta med meg, ei heller lese kjapt gjennom dei siste sidene før eg drog, var Patti Smith si bok "Om å skrive".

Denne boka må lesast sakte og med både hjerne og hjarte. Ho stiller spørsmålet "Kvifor skriv eg?"
Vi får bli med henne frå den første setninga i boka:
På ein eller annan måte, medan eg leita etter noko anna, kom eg over......
Og så bygg ho vidare på tankane som kom i gang ut frå det ho fann. Vi blir kjent med korleis sinnet hennar fungerer. Vi går rundt i Paris. Møter både levande og døde. Ho grublar over det å drøyme. Ho fotograferer. Ho les. Ho ser film. Og så byrjar ho å skrive på toget frå Paris til Sète.
Lagnaden har ei hand, men er ikkje handa.
 Så får vi forteljinga. "Inderlegheit". Vi kjenner igjen brotstykke frå vandringa i sinnet til Patti Smith. Men vi er på isen saman med Eugenia. Vi er like einsame som henne. Like mykje på jakt etter kven vi er og drøymer om nærleik til andre. Vi blir glad med henne, kjenner det når ho blir pressa og forstår til slutt. Eller kanskje ikkje. Kanskje eg må lese det heile om igjen.
Kvalitetane som vil hjelpe deg gjennom livet, har du fått frå meg. Kvalitetane som vil gjere deg velkommen  i himmelen, frå mor di.
I siste del av boka grublar ho over kvifor ein er nøydd til å skrive. Kvifor set ein seg sjølv til side, kapslar seg inn og fordjupar seg i einsemda? Kor fann dei sin plass til å skrive? Ho blir invitert til familieheimen til Albert Camus. Kjenner skriveinspirasjon, men samstundes òg dette overmotet.
Det er den avgjerande krafta til eit einskild verk: eit kall til handling. Og eg blir, gong etter gong, overvelda av det overmotet at eg trur eg kan svare på det kallet.
Det er ikkje dilldall med Patti Smith. Ho er på vandring. Ofte aleine. Ho lyttar og ho ser innover. Vågar å vere annleis.
På slutten stiller ho spørsmåla: Kva er oppgåva? Kva er draumen? Kvifor skriv eg? Kvifor skriv vi? Og svarar.

Eg las sakte. Av og til bare nokre liner. Måtte stoppe og tenke. Veit at eg snart må lese ho på nytt for å ha med meg slutten når eg startar på første side.
--
Forfattar: Patti Smith
Tittel: Om å skrive (Devotion)
Utgitt: 2018
Forlag: Samlaget
Innb.

Kommentarer

Anita Ness sa…
Så fint et innlegg. Jeg leste boka på flyet på vei til ferie i Spania, og likte den veldig godt.

Populære innlegg

Mammutbøker 2021- har du lyst på kjøpetips?

  Før i tida var Mammutsalet store greier. Ein måtte stille tidleg for å få tak i dei beste. Helst bestille på førehand. Ikkje same køa no. Men her kan ein finne nokre perler. Ser det blei ei liste med ønsker då eg bladde gjennom katalogen. Så spørs det om eg greier å sette kjøpegrenser for meg sjølv.... Det var òg ein del bøker eg har lese og som eg har blogga om. Fleire av likte eg så godt at eg deler gjerne tipset om du ikkje alt har lese dei. eg har lenka til blogginnlegget. H. Torvund: Livsfylde   Den som inte ändrar sig, blir en annan.    Undertittelen er betraktningar frå ei nysgjerrig sjel. Og det får han fram. Eg koste meg med tekstane. Løp og kjøp! Tor Åge Bringsværd: Mens jeg har dere her. Det er lettere å hoppe etter Wirkola enn å dø etter Per Fugelli Om å bli gamal . Le godt og kjenn deg igjen Bjørn Eidsvåg: Tru og trass   Både trass og tru.   Eidsvåg sine ord om oppvekst, tru, trass og tvil.  Notto R. Thelle: Stillheten og skriket. Stillheten og skriket. Tanker om tro og

Eit år med Kolbein Falkeid

  Då landet stengte ned 13.mars 2020, var det noko i meg som meinte at eg trengte ein mann som har sjøsprøyt i rynkene, vind frå alle kantar i håret og havblikk. Ein sjøulk som hadde vore på havsens botn og i himlane høge. Eg la Kolbein Falkeid på spisebordet. Og begynte på ei reise gjennom nærmare 50 år med dikt. Ei reise som gav meg tankar og bilete på eige liv. Dikta er ekte, fulle av erfaring, til tider dyrekjøpt erfaring. Dei syng i meg og dei synk i meg. Dei er lyse. Dei er mørke. Og dei har gitt dagane mine, særleg frukostane, dette rare året ein god tyngde og eit ekstra lys. Frå Horisontene: Nei, jeg snakker ikke om erobring, men om ferden, den forpliktende ferden inn i alt som er. For alle ting har horisonter. Mennesket, kjærligheten, hverdagene. Men også de minste ting. Det er større innbyrdes avstand mellom atomene i en vanndråpe enn mellom stjernene i universet.  Dikt som seier dei rette orda om venskap, dikta "Det er langt mellom venner" og "Bølgelengde&quo

Det brenner en ild - Ingeborg Refling Hagen

Tidleg på 1980-talet var eg invitert til førestillinga: "Den engelsk Los" av Henrik Wergeland i eit privathus på Billingstad i Asker. Eg sat der med munnen open og lytta til ei framføring med så sterk innleving og så inderleg framføring at eg blei mållaus. Kva var det dei såg og som eg bare ante? I november 2020 kom det ut ei bok om Ingeborg Refling Hagen. Den har fleire artikkelforfattarar. Vi møter livet på Hedmark tidleg på 1900-talet. Vi møter ei ung forfattar som ser kva som skjer i Italia og Spania. Ei som prøver å vekke folk her heime til å sjå kva som skjer i Europa. Engasjementet som kjem til å bli meir og meir glødande. Artikkelen til Simen Ekern "Det er vi som står vakt om Europa" tar for seg dette og kanskje er det han skriv like aktuelt i dag:  Det er mulig å hevde at det hadde vært vanskelig å vite hva Mussolini hadde tenkt å gjøre med Italia - hvor langt han ville gå - også fordi han hele tiden selv vekslet mellom ulike scenarier og grader av parlamen

Storinkvisitoren - kva skal mennesket med fridom?

I lesegruppa les vi Brødrene Karamasov av Fjodor M. Dostojevskij for tida. Denne veka har vi lese Ivan sitt poem. " Legenden om Storinkvisitoren " (lenka er til Nasjonalbiblioteket. Brødrene Karamasov er omsett av Olaf Broch. Legenden startar på s 271). Tenkte det var greit med ei lenke i tilfelle de ikkje hadde boka i heimen. Den nyaste utgåva er omsett av Geir Kjetsaa. Men den er ikkje klar for fri nedlasting frå Nasjonalbiblioteket enno. For dei som leitar fram i bokhylla: Teksten er kapittel 5 i fjerde del. For å oppsummere det eg har lese både i Brødrene Karamasov, i andre bøker og sortere litt eigne tankar, skriv eg ned det som surrar rundt akkurat no. Og 1.mai er kanskje ikkje den dummaste dagen å skrive om det frie mennesket på? To av brødrene Karamasov, Ivan og Aljosja, samtalar om Gud, om å akseptere han for så å avvise han. Om det vonde i verda. Kor er Gud i alt dette? Ivan ser på seg som ateist. Aljosja er munk. Så fortel Ivan legenden om storinkvisitoren.

Stillheten og skriket. Tanker om tro og eksistens

Notto Thelle er ein klok mann eg gjerne lyttar til. Boka Stillheten og skriket kom ut i år. Det er ei lita bok sjølv om ho er på 230 sider. Formatet gjer at ho er lett å ta med seg i veska. Lett å plukke opp, lese litt og tenkje meir. I starten av boka viser han til den stoiske keisaren og filosofen Marcus Aurelius  (121-180 e.Kr) som skreiv den vesle boka Meditationes (Stille ettertanker). På norsk har boka fått tittelen Til meg selv. Den stille ettertanken er det han søker. Vi startar livet med eit skrik. Stilla og suset frå mor sin mage er over. Mellom skriket og stilla leitar vi resten av livet etter ord og tankar. Vi snakkar, lyttar. Kanskje den verkelege samtalen byrjar når siste ordet er sagt? Kan vi lære oss å fornemme lyden av ei harpe utan strengar? Har det moderne livet tatt frå oss stilla og ettertanken? Hiv vi oss over mobilen straks det er ein pause? Greier vi å lese konsentrert over lang tid utan å la oss forstyrre? Kor lenge kan eg sjå på fjorden og la tankane van