Gå til hovedinnhold

Tett inntil dagene - Mustafa Can

Mustafa Can si fortelling om mor har eg hatt i CD-hylla mi i mange år. Det var liksom aldri tid for akkurat den boka. Men i sommar kraup ho fram, 11 år etter at ho kom ut på norsk. Lange bilturar og lydbøker er ein god kombinasjon.

Vi møter forfattaren Mustafa Can som sit på dødsleiet til mor Güllü. Kven var ho eigentleg denne kvinna som hadde fødd 15 barn og mista 7 av dei? Korleis hadde ho det i eit land der ho ikkje kunne språket og kulturen? Mor Güllü er fødd i Kurdistan, blir mor tidleg og lever eit fattig bondekoneliv på den kurdiske landsbygda. Med håp om ei betre framtid, blir faren arbeidsinnvandrar i Sverige. Her arbeider han doble skift som reinhaldar for å få nok til å leve og til å sende til storfamilien i Kurdistan. Etterkvart bestemmer han seg for å hente kone og barn til Sverige. Han greier ikkje leve utan dei, men det er bare for nokre år. Dei skal tilbake til landsbygda. Det er der dei skal bli gamle og døy.

På 1970-talet kjem dei. Mustafa er 6-7 år og han og søskena sklir fort inn i det svenske samfunnet med skole, fotball og bibliotek. Mustafa skammar seg over mora som barn. Vi har alle "sett" henne. det er ho med kåpe og skaut, gjerne med handleposar og fleire ungar på slep. Nokon må vere med for å tolke og lese. Ho er eldre enn dei andre mødrene og ho kan ikkje kommunisere med dei. Men ho lagar den beste maten, sjølv om det er på ei "kukplate" eller bakar brød på grillen på terrassen midt på vinteren.
Ho er analfabet og historia om korleis ho lærer å skrive namnet sitt slik at ho kan hente barnetrygda, er herleg.
Når dei er på ferie i landsbygda i Kurdistan, er det ho som er den kloke, den som kan skrive namnet sitt, måle blodtrykket på dei andre kvinnene, fortelje gode historiar, dele ut gåver og vere den dei elskar.

Men kven var mor eigentleg? Ho er den som elskar, Ho som tar seg av deg. Ho er bare der. Rundt deg. Mustafa spør mor, spør far, spør dei som vaks opp med henne, dei som levde i hus med henne. Kven var mor?

Dette er ei bok om utvandring. Om ikkje høyre heime og om å bli ein del av eit nytt samfunn. Om språket som blir hinder for kommunikasjon. Om å gjere si plikt, om skam, einsemd, sorg, identitet. Og mykje om den grenselause kjærleiken.
Eg snufsa, tørka tårer, kjørte bil, tenkte på eiga mor, på klassereisa og på alt som ikkje blir sagt. Forfattaren viser ofte til Moberg sine bøker om utvandringa frå Sverige til Amerika. Kjenner seg igjen i dei.

Ei nydeleg bok.
--
Forfattar: Mustafa Can
Tittel: Tett inntil dagene
Omsett frå svensk av Johann Grip
Forlag: Cappelen Damm, 2008
Lydbok. Lese av Duc Mai-The

Kommentarer

  1. Høyrest uts om ei bok eg må lesa/høyra. Eig du lydboka, låner eg gjerne. Migrasjon og utfordringar knytta til dette er alltid eit aktuelt tema

    SvarSlett
  2. Eg eig cdane så dei kan du med glede låne

    SvarSlett

Legg inn en kommentar

Populære innlegg fra denne bloggen

En annen sol - sterke dikt om sorg, kjærleik og trass

  Eg har i lengre tid lese dikt av Kolbein Falkeid til kvar morgon. Målet er å lese alle dikta.  Januar 2021 starta med diktsamlinga "En annen sol". Dei første dikta las eg greit, men så kom eg til diktet "Festen", noko låg under, så "Rom sjø" . Då Falkeid i neste dikt skriv om Egil Skallagrimsson sitt dikt om å miste sonen, måtte eg google. Kva tid var det han mista dottera? 1988. Denne diktsamlinga kom ut i 1989. Då skjønte eg at Egil Skallagrimsson måtte med. Ein mann som hadde sett ord på den same smerta over 1000 år før oss. Tungt, det er tunga å røra; eg orkar mest ikkje anden å draga. Det er ikkje von eg vinn å kveda, frå djupet i hugen henta opp kvedskap (frå Sonetapet i Egilsoga) Som Egil Skallagrimsson greier han å finne orda og vi får sterke dikt om sorg, sakn, lengt og håp. Det sterke "Alt" der vi møter oss som forsiktig spør korleis det går og den sørgande som " Kunne også ha fortalt/ om dager på kaikanten./ Om balansegangen der

Storinkvisitoren - kva skal mennesket med fridom?

I lesegruppa les vi Brødrene Karamasov av Fjodor M. Dostojevskij for tida. Denne veka har vi lese Ivan sitt poem. " Legenden om Storinkvisitoren " (lenka er til Nasjonalbiblioteket. Brødrene Karamasov er omsett av Olaf Broch. Legenden startar på s 271). Tenkte det var greit med ei lenke i tilfelle de ikkje hadde boka i heimen. Den nyaste utgåva er omsett av Geir Kjetsaa. Men den er ikkje klar for fri nedlasting frå Nasjonalbiblioteket enno. For dei som leitar fram i bokhylla: Teksten er kapittel 5 i fjerde del. For å oppsummere det eg har lese både i Brødrene Karamasov, i andre bøker og sortere litt eigne tankar, skriv eg ned det som surrar rundt akkurat no. Og 1.mai er kanskje ikkje den dummaste dagen å skrive om det frie mennesket på? To av brødrene Karamasov, Ivan og Aljosja, samtalar om Gud, om å akseptere han for så å avvise han. Om det vonde i verda. Kor er Gud i alt dette? Ivan ser på seg som ateist. Aljosja er munk. Så fortel Ivan legenden om storinkvisitoren.

Med livet framfor seg

 Eg fekk ei nydeleg bok til jul. Ei slik som er god å ta på. Som har eit vakkert design. Emile Ajar: Med livet foran seg . Eg opna boka og las: "Det første jeg vil begynne med å si, er at vi bodde i sjuende etasje uten heis, og for Madame Rosa med alle de kiloene hun hadde å drasse på og bare to bein, var det å slite seg i hjel hver eneste dag, foruten alle sorgene og bekymringene. Hun minnet oss om det hver gang hun ikke klaget over noe annet, for jøde var hun også. Det sto ikke rart til med helsa hennes heller, og det vil jeg også ha sagt med det samme at det var et menneske som kunne ha fortjent en heis." Oj, tenkte eg. For nokre formuleringar. Eg sette meg godt til rette og koste meg frå start til slutt. Men det gjekk seint å lese for her kunne ein ikkje ta setningar som sjølvsagte. Eg måtte lese kvart ord for det kom stadig overraskingar. Vi ser verda frå barnet og den veslevaksne, men samstundes så mykje meir. Ord blir brukt på nye måtar. Til dømes lurer hovudpersonen,